Январь 11th, 2008

RUNAREIDSLA

RUNAREIDSLA

Вниманию специалистов предлагается уникальный проект: дипломатическое Интернет-издание (транскрипт) рукописи Йоуна Оулафс-сона из Грюнна-вика «Рунология» (AM 413 fol.), выполненное Леонидом Кораблевым. Звездочками (*) отмечены слова, точное прочтение которых пока еще не совсем ясно. Работа продолжается!

[… The general Anglo-Saxonist usually wants the editor to do the rune-master’s work for him, and so make the inscription more accessible … We cannot make the text more easily understood than this without interfering with its form… and admit that we are producing not a transcript but an edited text… (R.I. Page “An Introduction to English Runes”: p.59)]

Johannis Olavii RÚNO-LOGIA, þad er Joons Olafs Sonar, RWNA REIDSLA
Edúr Hanns Yfer-vegúnar Þaankar Úmm RWNIR,
Øllúm Þeim i Ljoose laatnir, er stúnda eptir fornúm Frædúm,
Saman-skrifúð Fýrst ï Þrimúr Þaattúm i K[au]p-manna – Hófn Anno Domini M.DCC.XXXII.
Enn nw aptúr ad nÿú af Sjaalfúm Hónum Hreint úpp-skrifúd,
og med Til-lage af nockrúm Stýckiúm, sem erú ad Tólú Þrjw, og þessu sama Efne til-heyra
[au]kin, Sama Staðar, Anno Domini M.DCC.L.II.

The following part of the “Runologia” was translated into Russian, commented and published in 2005 in L. Korablev’s book “Runologia of Jón Ólafssson from Grunnavík”, pp. 43-45.

AM 413 fol., bls. 7-8
[bls. 7.]
CAPITÚLA TALIT:
 
Fýrste Partúrinn,
Úmm Rwnanna Upp-rúna ýfer hófud.
Pag:.
Cap. I. Hvad Ordit Rwnir Þÿde…………………………………………………………………………  
Cap. II. At Rwnir þÿde nockúrskonar Bookstafe…………………………………………………………  
Cap. III. Úmm Grúndvóll þeirrar al-mennú Is-lendskú Mein-
ïngar, úmm Rwnanna Úpp-rúna, af Qvædúnúm
tekin………………………………………………………………………………………………
 
Cap. IV. Af Orðinú Book-stafir, Sógúm og Steinúm…………………………………………………  
Cap. V. Annara Meinjng stúttliga ýfer-farin; einkanliga
Sperlings — - og þvï nærst möte Cleffelio, at
Kross-markit sje eckert Heidindooms Teikn………………………………………………
 
Cap. VI. Umm þann rjetta Rwnanna Úpp-rúna……………………………………………………  
Cap. VII. Þeirra Lijkïng og Ród, eptir þeim Romverskú
Stófúm…………………………………………………………………………………………
 
Annar Partúrinn,
Umm Maal=Rwnir.
Cap. I. Umm Ordit Maal=Rwnir, og Rwna Stafanna
Nófn……………………………………………………………………………………………
98.
Cap. II. Umm Dýlgiúrnar ýfir Nófninn; Þeirra Brwkan,
og At-húga þar úmm………………………………………………………………………
 
[bls. 8.]
Cap. III. Úmm ýmislegann Mis-mún aa Rwna st[au]fúnúm………………………………………………  
Cap. IV. Umm B[au]ndinn, og Orða skilinn………………………………………………………………  
Cap. V. Umm Rwnanna Brwkan og Nýtseme………………………………………………………  
Þriðie Partúrinn,
Umm þær Rwnir, sem wt af Maal-
Rwnúm erú sprottnar:
Cap. I. Umm Þrï-deilúr og Ættirnar……………………………………………………………………  
Cap. II. XXIV. Rwnir, sem eptir Þrij-deilúm erú mýnd-
adar………………………………………………………………………………………………
 
Cap. III. Umm-boot aa þeim, so þær verði brwkadar eins
og Þrij-deilúr………………………………………………………………………………
 
Cap. IV. Enn þaa Tvennar Rwnir, sem heýra til þeim
XXIV. aaðúr-nefndú Rwnúm, Og
Umm Bïlæta Rwnir………………………………………………………………………………
 
Cap. V. Umm Klapp=Rwnir  
Cap. VI. Rwnir af Maal-Rwnúm og Þrij-deilúm
Sprottnar…………………………………………………………………………………………
 
Cap. VII. Rwnir, sem ö-lijkar erú Maal=Rwnúm……………………………………………………………  
Cap.VIII. Umm Ÿmislig Rwna Nófn  
AM 413 fol. 11-12
[bls. 11 fyrste]
     …Sama slags erú þaú Eiginlegú (nomina propria) Qvenna nófn: Dag-rwn, Gúd-rún, Christ-rún, Odd-Rwn, (enn ei Of-rwn, eins og i Rúnica Wormii Cap. V. p. 21.), Sool-rwn, sem enn erú tijdkanleg. Þad er, sú Kona, er talar vid Gvúd, Krist, Soolú, edúr Mannenn Odd; helldúr enn Gúds ræda, Christs ræda, Soolar ræda, Orrostú ræda; Þvï þat være nockúd óþÿdleg og ónúglig Þÿding. Eingenn fleire Karlmanna eda Qvenna heite minnest eg nú, sem vid Rwnir sieú kend.. I þessúm ádúr tóldú heitúm merker Ordet Rwn, Rædú, enn eingva Book-stafe.
       Jeg sie af þridia Cap: i Rúnica Ol. W., at hann vill þeße Nófn Rüne og Rwna, sieú þar af komenn, ad Karlar og konúr hafe
[bls. 12. Fýrste Partr Cap.]
i fÿrndenne logdt sig epter þeim Galldra listúm, er med Rwnúm vorú giórdar; Enn þat fer längt fiærre, sem af úndan fórnú má raada.
       Allra sijst hefe Eg sied Adal-Rwnir, eda Al-rwnir (sem er hid sama ord, saman-dregit ï þvï sijdrra) brúkad fÿrer Qvenn-manns Nafn; hveriú Worm þó meinar, at þær konúr hafe vered kalladar, er ódrúm vorú fremre og vijsarr ï Rwnalistúm; Enn Rwna letur hefe Eg sied þat þÿda, sem sagt mún verda i mid-partsens sijdasta Capitúla. Hver veit nema Worms Al-rwn eige at vera Alf-rwn, so sem kona sü, er sïna Úmm-geingne og Vid-rædúr hefúr vid Anda kýn þat, er Vier kóllúm AAlfa, og ódrú Nafne Huldú foolk? Varla sÿnest Al-rwn sie sú, er talar vid alla. (Únderskilse, menn, og kannske Anda med.) Og med so moote getúr þat verit vijsrar konú Nafn; er hün ber sókúm sinna galldraMenta, enn ei ad þat sie hennar eiginlegt Nafn. Eda, sem lijkast er, AAlf-rwn, sie ei annat enn sü, sem hefúr frábæra Orda snilld, flestúm fremúr vel talande. Enn þótt AAlf-rwn hafe ädúrsagda merkingú; þá hefúr þat alldrei verit brúkat hiä oß fÿrer vijsrar Konú Kenningar Nafn (nomen appellativúm), helldúr eiginlegt (propriúm) Qvenn-manns nafn, sem ónnúr fleire, ï hveriúm óllúm Alfr, so vel in compositis, sem þar fýrer útan, þýder Divinús, edúr Natúra qvædam húman[-ae] præstantior. Og þeß vegna kallast Soolen AAlf-ródúll, id est Globús rútilans, divinæ virtútis.
AM 413 fol. 23
[bls. 23. Annar og Þridie.]
page23 RUNAREIDSLAÞó vil Eg færa þesse fá dæme til: So sem i einner fornar Qvædes Bógú:
Betra er þier at eiga mig med mïnúm Kolle brwnúm,
helldúr enn at aðrir ville þig med Rwnúm.
Og i Qvædenú úmm Lundún (Eg meina þat sie Bær edúr Kot einhverstadar ï Borgarfirde súdúr, er so bÿriast:
Þat er lag á Lundwn
Lýstúg er sw Borg, etc
Þar stendr ï einú Erende:
Hááttr er saa, at hver ein kynd
Hleÿpúr uppá fialla tind,
sem fæld sie búrt med Galldra Rwn,
þat er Lag á Landwn.
Og so kalla menn, þá talat er úmm þann er fare med fiólkÿnge; at hann fare med Rwnir og Ristingar.
AM 413 fol. 59-60
[bls. 59. Fimte.]
…Rwnar þÿder ï nefndum Stad, eins og almenneliga Galldra lister, og hefur Rwnar i *Klógunar Nidurlage (Accusativo) eftter forner Veniu, sem ádur er sagdt – Cap: I. Mun sá, sem hónum hefur kendt, meint, at Of være hier Hjaa-ordet (Adverbium) of (nimium), sem menn brúka umm Hlute þá, er gánga yfer almennt Hoof og Maata; Og hefur hann þar ad auke giórdt eitt Ord úr, Of-rúnar af of Rúnar, og verdur þá eingenn Meinïng Ordanna hinna, sem þar til svara.  
       Hier af mä raaða, at fáer mune hafa verit Lære Meistarar ï Rwna Scholunum, þar Scholarner voru eingver; Og eins þeir eð kallader hafa verið Rwna Meistarar, sem hann þó seger litlu fýr i sama stað. Umm Rwna og Rwnur hefe Eg äður talað Cap:1. Enn orðet Rwna Meistari hefe Eg hverge leset, nema ï Skaalldu (er Menn so kalla) þar so seger: “Skal ýðr sýna hinn fýrsta Letrs haatt, sva ritinn eptir Sextaan Stafa Stafrófi ï Danskri Twngu, eptir þvi sem Þóroddr Rwna Meistari, oc Ari prestr hinn Fróði hafa sett í móti Latinu manna Staf-rwfi, er Meistari Priscianus hefer sett .” Hefur sa Þóroddr so kalladur verit, än Efa, fýrer þä sók, at hann mun hafa fundet upp – eitthvað nÿstaarlegt ï Rwnum, sem sijðar mun sagdt verða.
       Enn ei hefur hann i Heiðne verit, þar hann er hier látenn vera samtijða Ara Frooda, er deÿde Ao 1148. Hier ad auke kallast þetta Stafrof skómmu sijðar Nÿ-fundin Leturs list. Les hier umm meira i Sijðara Partenum, 11to Capitula.
Eda Rwna-meistarar.
       Eï mæler þat helldur *neitt framm með Rwnanna Elle, þött Author Skaalldu nefne Rwna Maal og Danska Twngu hið sama. af hveriu Worm vill Cap: 5. pag: 32. skilia, at Vor Danska Twnga hafe so forðum kólluð veret af Rwnanna Brwkan. Skaallda qveður so að, sem og mä finna ï Runica Wormii, pag. 80. “Þvi er hvargi Stafr x. og z. ritaðr i Rúna maali, eða i forna Latinu Staf-rófi. Er auðskilet hann meinar þar eckert annat enn Rwna Staf-rof; Þvï hann nefner nockrum sinnum stuttu þar epter, latinu Staf-rof og Rwnir, item Latinu og Rwnir; Enn aaður hefur hann sagdt: Stafa Nófn eru XVI ï Danskri Twngu. Og þótt hann meine Sama fýrer Rwna Maal og Danska Twngu. (Það er, Edur Twngan kóllud Rwna Maal ad fornu fare.
[bls. 60. Fyrste Partr. Capitule]
sem nú kallast Danska, Islendska, Norska og Svenska), þä er *Su Meiningen, at Dónsk Twnga (sem þessar Dialecti meiga so heita ï einu orðe retteliga, So sem Bartholin ä stijngur Lib. III. Cap: II. pag: 655.) sie stundum vón at ritast, eður verðe *rituð, eður sie til hlÿdelegt at ritest með Rwna Stófum, sem hann er þar umm at tala; Enn hverge seger hann, at Dónsk Twnga hafe fÿrr umm kóllut verit Rwna Maal          Þat er meir, at Same Author, sÿnest helldur meina almenna Book-stafe, með Orðenu Rwnir, helldur enn þá, er Vier so kóllum; Þvï so seger hann óndverðlega ï sama Tractat, þá hann svarar uppá þesse Mötmæle á móte þeim Nÿú Stófum, er hann þar sjálfur smijðar. Conf. Cap. II. circa finem. “Ek má full-vel lesa Danska Twngu, þó at Latinu Stófum vorum se rituð, etc. Enn ek svara so (seger hann) Eigi er þat Rwnanna kostr, þó at þú lesir vel, eða raaðer vel að l[”j]kendum, þar sem Rwnar vijsa ó-skijrt. Og nockru sijðar seger hann, at Rwnar heite Maal-stafer.         Og enn þá sijðar: Skaalld eru hófundar allrar rÿnni, eður Maals greinar. Rÿnni kallar hann hier Maalsens, eða Stafanna Setnjng, Brükun og *frammburð; Þv[”j] hann er i þessum stað at veria þat Skälldenn hafe forðum brükat ea fýrer ja, so sem earn fýrer járn.          Verður þvï Wormio lijteð *hið að óllum äður nefndum aastæðum.  
Conclusio Er so af óllu undanfórnu auðsÿneligt, at, af Sógunum, Steinunum, eða ýmsum orðum, sem við Rwnir eru kend, verður eigi sjeð nje aalÿktað, at Rwnirnar sjeu komnar fraa Óðni, og ei einasta, verit i Norður *aalfunne fýrer Ulphilæ Tijðer (so sem Conringius rettelega meinar, Cap: V. de Origine Juris Germanici, en Wormius ränglega neitar, Lit: Run: Cap: IV. p: 24. et Cap: XX. pag. 105.), helldur laungum Tijma þar epter; Jaa! aldeiles – hverge til-verit ï þessum Norður-Lóndum, meðan Heiðnen *varaðe; Nema, ef vera kann, under siälfa Christnena, og þat mióg Lijteð, og i faam Stóðum, sem þó er enn ó-vijst.
AM 413 fol., bls. 89-92
[bls. 89.]
 
CAPITÚLE ELLEFTI
Úmm Rwna Stafanna Lijkïngú, Röd og Fjölda
vid Latinú Bookstafe samann-borit
 
Þvi verðr ei neitað, at Rwna Stafernir bera sjaalfir aa sier Mynd hinna Rwmversku; Og þat kom mjer fýrst til, at skýgnast ad þeirra Elli; Enn Múnúrenn er mest ï þvï foolgenn, at Rwna Stáferner erú: 1.) Beinir, og , 2) ei so strika marger, sem hiner. Hit fýrra helld eg kome til af Varkúnnendúm þeirra, er þä hafa fýrst lagat epter Latinú Stófúm; Enn hit sÿdara, af almennre Sidveniu Manna, at stýtta þat giarnan, sem epter ódrú er tekit. Þetta verdúr aúdsÿnelegt, þä hverútvegge Staferner erú ýferskodader: 1.) Úmm Stafanna Samlijkïngú,og
þeirra Mismún
A.rune a RUNAREIDSLA
Hier vantar Rwna Stafenn Þverstrikit ä vid hinn latinska, og hinn fýrer Sperrú Leggúrenn nær eigi úpp til Toppsens.  
B.rune b RUNAREIDSLA
Múnar ei ad ódrú, enn Belgiúnúm, sem hier er ï Midiúnne wtskoted; þö gióra súmer þä ólldúnges bogna; og eins ä rune b1 RUNAREIDSLA eda rune b2 RUNAREIDSLA og rune b3 RUNAREIDSLA.  
C. -.
Fýrer C brüka Menn  rune c1 RUNAREIDSLA(Sool) og kalla þat Kne-sool, eda rune c2 RUNAREIDSLA Týr; Ef rett-hverfann; þá *skertann . rune c3 RUNAREIDSLA og geingúr þat lijkast C: Enn ef räng-*hverfdann; þä heilann, so rune c4 RUNAREIDSLA; er allt sÿnest koma af Eptermýndan framm búrdarens ä C. ï Latinskúm ordúm. Adrer gióra nedre hlútann Krÿng-bogenn, so: rune c5 RUNAREIDSLA. Má þá siaa .C. liggiande úpp i lopt, med staúng i midiann Bwkenn, sem kannske eige at þÿða Stwngú. Isslendskir kasta optast C. og q. búrtú, þvï .K. giórer allt hid sama: þó finnst tÿdt ï þeirra Rwna Letrúm rune c6 RUNAREIDSLA, rune c7 RUNAREIDSLA, eda rune c8 RUNAREIDSLA; hverrir *Tveir Sÿdúrstú erú lijkaster rááng= edúr rett= snwnú C.  
Drune d RUNAREIDSLA
er Stwnginn Tyyr, eins og hann kallast. Stúndúm brüka Menn  
 
[bls. 90. Fýrsti Þaattr. Capitúle]
  ï Stadenn hanns rune thorn RUNAREIDSLA; þvï þat er med sómú Raddar-toolúm talat, þó nockút sie hardara; Og má brúkast midt ï Ordunum fÿrer d.  
E.rune e RUNAREIDSLA.
er Stwnginn ïs; eins og hann kallast.  
F.rune f RUNAREIDSLA.
Þver-stúdlarner. standa skaa-hallt úpp á moote.  
G.rune g RUNAREIDSLA.
er Stwngit K[au]n, eins og hann heiter; þvi þat er sama Raddar-tools Stafúr.  
H.rune h RUNAREIDSLA.
eda rune h1 RUNAREIDSLA Óll erú Strikenn jafn-mórg; Enn hlid-leggerner erú lagder í skackann Kroß; Enn þver strikit er ÿmist dregit rett-lijnis þversúmm eda längs úmm.  
I.rune i RUNAREIDSLA.
er allt eins.  
K rune k RUNAREIDSLA.
hier vantar einasta Skack-stúdilenn *nedre.  
L. rune l RUNAREIDSLA.
er eï annat, enn einfalldliga ráng-hvolft L. þó fötar-studillinn lwte lijted.  
M.rune m RUNAREIDSLA.
hier sÿnest sem baader hlida leggerner ï Romverska Stafnúm sieú giórder ad einum; Og á hónum midiúm sie festúr sä nidúr-*slútande Sile.  
N.rune n RUNAREIDSLA.
hier vantar ei nema sÿdare Leggen.  
O.rune o RUNAREIDSLA.
Þat latinska rune o1 RUNAREIDSLA er fúllkomenn hrÿngúr; enn aller Rwna Book stafer úmm-flÿa allar Búgdúr. Þar fÿrer vard Leggúrenn at vera ï þessúm Rwna Staf so sem ódrúm; og Strikenn á hónúm so lógúd, at mismúnade frä rune o2 RUNAREIDSLA og rune o3 RUNAREIDSLA Og má so þenna Bookstaf einn úndantaka lijkïngúnni vid Latinska. Þó má hónúm lijkia vid rune o4 RUNAREIDSLA, ef þät er fÿrst mýndat fer kantad rune o5 RUNAREIDSLA, og sijdan fremre leggúrenn búrt-tekenn rune o6 RUNAREIDSLA enn þeim efra og nedra betúr saman þokad rune o7 RUNAREIDSLAAnnars sÿnest þesse Stafúr rune o8 RUNAREIDSLA mýndadúr epter Raddar Stafnúm rune o3 RUNAREIDSLA; þvï Smidnúm mún hafa þött þeir skýllder i Edle.  
P. rune p RUNAREIDSLA.
er allt eins, nema Belgúrenn gjórdúr hvassare üt; Enn þá þat er so giordt rune p1 RUNAREIDSLA, er þat eigi annat enn stüngit rune p2 RUNAREIDSLA. Súmer gióra þat med opnúm Belgiúm ó-stünged so: rune p3 RUNAREIDSLA; sókúm þeß þat skal meir med smidúr loknúm Vórúm nefnast, enn rune p4 RUNAREIDSLA. so sem Skaallda seger og mýndar þad.  
Q rune q RUNAREIDSLA.
þá þat brükast er þat optast ráng-snúed Kaun, þvi þat gilder hit sama hiá oß.  
R rune r RUNAREIDSLA.
múnar eige, nema ad Hvaßleik Belgsins.  
[bls. 91. Ellifti.]
S.rune s1 RUNAREIDSLA.
er horna hvaßt S. Þenna Staf nefner Skaallda Kne-sól, er koma mún til af hornúnúm. Marg opt smijda Menn S i Rwnúm so rune s2 RUNAREIDSLA: þvï þat þyker fýrer ferdar minna, þá binda þarf S vid adra Stafe. Er þä giórdúr beinn Leggúr af efre Mid-skackanúm eda Krippúnne á S; Bwkúrenn — giórdúr hýrndúr, enn Nefed sett uid *Stjelenn, so Strikenn erú Jafn-mórg i hverú tvegge Stafnúm; So sem hier maa sjaa rune s3 RUNAREIDSLA[-abcd]. rune s4 RUNAREIDSLA[-abcd]. a. er Mid-skackenn efer; b. nefed; c. Stjelúrenn; d. Bwkúrenn. Þat getúr og vel stadest, at rune s5 RUNAREIDSLA sie mýndat af Z. Enn satt er þat Wormiús seger pag. 79. afrune s7 RUNAREIDSLA og rune s8 RUNAREIDSLA gillde sama Staf. Enn veit Eg, at rune s9 RUNAREIDSLA sie ÿngre enn rune s10 RUNAREIDSLA. Eg finn þat hverú tveggia ï Skaalldú, sem skrifúd er ä gamalle Membrana, ï þessúm ordúmrune s11 RUNAREIDSLA
rune s12 RUNAREIDSLA etc.
 
T.rune t RUNAREIDSLA.
Múnar ei ad ódrú, enn þver-strikenú er slüter nidúr, beggia meginn. Súmer kasta búrt þeim Sijdara helmijng so rune t1 RUNAREIDSLA. Og þeß sama er optlega geimt i rune t2 RUNAREIDSLA, so: rune t3 RUNAREIDSLA.  
V.rune v RUNAREIDSLA.
er räng-snúed V, og üt skoted ódrúm Kjälkanúm; Enn baadúm, þä so er giórdt rune v1 RUNAREIDSLA. og standa þeir þä haalfer skacker; og haalfer beiner.  
rune x RUNAREIDSLA.rune x1 RUNAREIDSLA.
er þad optast skapat, þá þat finnst i Rünúm, og erú þä aalmúrnar, eda Skackstrikenn ï Krossenúm giórd bein, og wtskotenn, og adskilenn ï Midiúnne, enn eitt Strik geingúr längs nidur ä mille. Súmer kalla þenna Staf Hard-söl; þvi hann er so mýndadúr, sem være hann samsettúr af mórgúm rune x2 RUNAREIDSLAúm.  
Y.
þä þat brükast, er þat annathvert Їs tvij-stüngenn so: rune y1 RUNAREIDSLA; eda þat er samsett af RaddarStófúnum u. og i; ï þeirre meinjngú, at þetta sie tvijhlioodúr Stafúr (diphthongús), og er hann þá mýndadúr, sem ein-stwngit Űr so rune y2 RUNAREIDSLA; eda so — rune y3 RUNAREIDSLA, sem er Is, med räng-snwnúm og rett-snwnúm *uri, bädúm beinúm, og horfe hvert ad ódrú; ä bádúm Endúm Їssens: og verdúr þat þá nockút lijkt Boga, eins og hann heiter: Súmer mýnda þenna Staf so: rune y4 RUNAREIDSLA, sem uijda  
[bls. 92. Fýrsti Þaattr. Capitúle]
mä sjaa hjá Wormio.
Z.
þärune z1 RUNAREIDSLA brükast, er optast saman-blandat Sól og Týr rune z2 RUNAREIDSLA; eda räng-snüet Ty: rune z3 RUNAREIDSLA; Eda Hófúdet nidúr ä leggenn dregit rune z4 RUNAREIDSLA.  
  Isslendsker bæta vid sijnú Þ. og snúa þvï optar rett rune thorn1 RUNAREIDSLA, enn rängt rune thorn2 RUNAREIDSLA. Súmer gióra ï stadenn þeß rune thorn3 RUNAREIDSLA; sem er tk; Enn slijkt er ein *töma Laatæde, teked epter ódrúm þjoodúm., er eige geta ütfært þenna Staf ódrú vijse. Hann heitr almenneliga Þorn, â Spinúlæ himilitûdine. þeir gómlú Enskü (er Menn kalla nú Anglo-Saxa) hafa brúkat hann; þvï hann stendúr ï þeirra Bookúm, sem til erú, og frá þeim hafa Isslendsker feingit hann, og adra Bookstafe; sem sjaa mä af þeirra *elldsta Skriptar lage. Þar fýrer er þat Misgaan[”j]ngúr, sem Rúnölfr Jönsson fer med ï sinne Ißlendskú Grammatica, prentadre i Kaúpenhafn, 1651. pag: 2. at Ißlendsker hafe tekid hann úr Rwna-Stófúm, og hafe þá heitid Þúrs. Hitt er rettara, at hann var fýr i Enskú letre; enn hann kom ï Rwna *Stafrofet, og nefndest þá fýrst þúrs, er hann var þar komenn.  
  Fýrer Ø hafa Menn rune oe1 RUNAREIDSLA, eda samsett aú; so rune oe2 RUNAREIDSLA; er gillder j hiá Islendskúm opt sinnis sama sem Ø.  

The following part of the “Runologia” was translated into Russian, commented and published in 2005 in L. Korablev’s book “Runologia of Jón Ólafssson from Grunnavík”, pp: 58-59.

[bls. 120. ANar Partr Capi-]

CAP: FJOORĐE
UMM ORĐA SKILINN.
(De Interpúnctionibús).

Orda skilinn, edúr Deilïngarnar, sem þeir Gómlú hafa brwkat ï Rwnaletre erú eige marg-brotenn edúr flökenn, Og þvï þarf hier eige margt úmm þær deilijngar ad tala. Þat má sjaa af Rúnica Wormii, edúr Thomæ Bangii Observationibús Philologicis (Súmer kalla Grammaticam majorem) útgeingnúm ï Octavo, Hafniæ 1640. Þar hefúr hann af Rúnica Wormii dregit þat Efne stúttlega saman, pag: 1439. Nefnelega: At stúndúm hafe þeir Gómlú, deilt Ordenn ad med einúm Púncte, enn þó optar med Tveimúr; Stúndúm med einúm Krosse; sjalldnar med Tveimúr, og sjalldnast med þrïmúr. Enn stúndúm hafe þeir eingva Púncta brúkat,

[bls. 121. –túli Fjoorði, og Fimti.]

Krossa, nie ónnúr Teikn. Þetta Efne er al-kúnnigt, og þvï vil Eg vid þat skiliast; Enn þó ádúr segia þá meinïngú mijna, at hver sem Klappar Rwnir edúr rister; giórde r[“j]ett, ef hann, ad aúk þeß, at setia Púnct mille hvers-Ords; sette þar Tvo Púncta, edúr Krossa, sem hendïngen eda Maals greinen tekúr Enda.

[bls. 146. Þriðje Partr. Ca-]
Ad sijdústú vil Eg setia hier einar Dýlgjúr, Sem Eg hefe skrifat eptir Hendi Bjarnar aa Skardz aa, at eg meina.
A.
Merkir Oðins Barn, og [au]kn[“j]ng Alldúrs.
B.
Bjarkan merkir Klett edúr Bjarg; svo sem segir ï Landzlaga Book Vorre, Merki-
   Bjórk.
C.
Cnje-Sool. Merkir Birti Heims, og Bend[“j]ng Foota
D.
Stwnginn Tÿr. merkir Linna fáár, og Lands Heite; Þvï linne nefnest Sverd,
   edúr Laúfe, enn land Tyrus.
E.
Stwnginn ijs merker : Odda dreýre, og Únnarþekia. Unnúr er Sjoor.
F.
Fe. Merker: Frænda Roogúr, edúr Grams Mwta.
G.
Stwnginn K[au]n, merker Boot á Meine.
H.
Hagall, merker Al-þýdú gagn.
I.
Ïs, merkir: Ægis Skjool og Ægis Þekja, Króptúgt Strijd, og
   Kjælú ýrði; Þvï marger plaga at segia, þá Súndúr
   þýckia er med Mónnúm, at þar sie Kallt á mille; Enn Ïs er
   kalldúr; Þvï Ïs er ï.
K.
Kaun merker kúllda saar og kvaln[“j]ng Meina.
L
Lógúr. L. mä og margt kalla: Sïlldar twn, Skeljuüngs grúnd,
   Únnúr, Æger, Brimla Mÿre, og allt hvad Sjóenn má kalla: Þvï Sjoor er Lógúr;
   enn Lógúr er ell.
M.
Madúr, má og margt nefna: allt hvad Madúrenn maa kallast: Þvi Madúr
   er M. Og má þat heita Molldar-[au]ki.
N.
Naúð merker Únnar Erfide; Þvï Únnúr er Sjoorr; enn hanns
   Erfide er, at naúda Noott og dag. Enn N[au]ð er Enn.
O.
OOS. er and=streýmt Vatn; Þvï Oos er alltijd and-streýmúr.
P.
Þÿder Merki-Steina, edúr Merki Kletta, sem veniúligúr Plag-sidúr er
   til at hafa: Þvi P. er plax \gs\ — bjarkan.
   [Þä hefúr þesse Aúthor kallat Stafenn p. so.] –
R.
Reið. merker Vala Erfide, edúr Þwnge Strijd. Reið er R.
S.
Sool. merker Birtú Heims, og Bloomgan Jardar; Þvï S. er Sool.
T.
Tyr. Merker Hóllda Hæle, og Hjardar fæða. Týrr er tje. Tyrús er land:
   Land, Hóllda Hæle og Hiardar fæda.
Ú.
Ür Merker Steýpe-Regn, og Skÿja Graatúr edúr Úllar-graatúr;
   Þvï margúr kallar flooka Skÿ; enn flooki er Úll.
X.
Nefnest Steýptúr Madúr page146 x RUNAREIDSLA: þar fýrer þýder þat folldar-
[bls. 147. –pitúli Fimte, og Sjótte.]
     -megn; þvï Maðúrinn megnast af Jórdúnne; og svo hverfúr
   hann aptúr til Jardarennar.
Z –
Seta merker Sidsemd.
Þ.
Þúrs merker hrýgdarVitne (*aliu hrijdarvitne). Þúss kallast Klakar i
   hafe.
AM 413 fol. 157-159
[ bls. 157 pituli hinn Fyrste. ]
       Enn Til gángurenn til þessa, sÿnest Þrenn-slags: i.) fordild sú, og fá-nÿt fremd; at hafa ei fleire Stafe, enn Grisker forðum: þvï Edda seger berlega so: Stafa nófn eru xvi i Danskre Twngu, ï þaa Lijk[”j]ng, sem Grickir hófðu forðum daga.” Fÿrer þvï er þat lijkt epter Griskum Stafrófs fióllda. — I Skaalldu stendur so: “I Norrænu Stafrofi ero v. hljóðs-stafir, sva: 157 1 RUNAREIDSLA. [”W]r. 157 2 RUNAREIDSLA. Öss.; 157 3 RUNAREIDSLA. Ïs; 157 4 RUNAREIDSLA Aar; Og er Ïs stundum settr fýrir e. og er þá stundum sva sem Aleph eða joth setjast fýrir ij Raddar-stófum ï Ebræsku Maali. 157 5 RUNAREIDSLA. er af þvi fýrst sett, Orsók og Tilgaangr fänÿt for-dilld og Ópt’breitne.
[ bls. 158. Fjoorði Partr Capitule Fyrste ]
at þat hljóðar ï Vórum. 158 1 RUNAREIDSLA. þar nærst, og hljóðar ï munne. 158 2 RUNAREIDSLA. stendr þar nærst, og hljóðar ï ofan-verðum barka, sem 158 3 RUNAREIDSLA. e, ef hann er punctaðr. Þar nærst er 158 4 RUNAREIDSLA skipat; þv[”j] þat hljóðar ï brjósti. Enn Latínu menn skipuðu Stófunum gagnstaðliga þessum, sem hjer er greint: Settu þeir .A. fýrst; þv[”j]at þat er nærst hinu neðsta Raddar tóli, er ver kóllum Lüngu; og þat mä fýrst skilia ï bernsligri raust. Enn 158 5 RUNAREIDSLA er af þvï fýrst skipat, at þat er fremst oc nærst sjálfu efni raddarinnar, er ver hýggium at Loptið megi kalla. Oc hafa af þvi *hvorrtveggiu Meistarar vel og náttúrliga skipat Stófunum ï sïnu Máli.” Hversu náttúrlig sie þesse Raddar Stafanna Ród, vil Eg eige margt umm sÿsla. Flestum mun virðast hin Náttúrligre, sem er ï Latinsku Stafrofe; Nefnlega: at sá sie Raddar Stafur enn — fýrstur, sem *nærstur er fÿrstu Raddar toolum Mannsens, og fýrst rennur upp, sem er A. Með Samhljooðendurnar ï þessum Þrij-deilum er þó ei fareð að þeirre Reglu, sem á er Raddar Stófunum: þvï b. og m. sem hljooða i vórum, standa hier mióg aptarlega. I einu orðe: finnest ei þat *Latinska Stafrof nättúrligt ï sinne Niður-raðan, hvað þá helldur þetta veiga litla fordilldar Smijðe?
Kannske og 2) til at setia á Rijm-stókka 2.) Ei er helldur ólijklegt, at þetta sie giórdt, til at setia á Rÿm-stokka. Var þat hægra at muna, ef, að þvï varð qveðit eins og óðrum Orðum, og þókt þat betur fara, enn a.b.c. Sókum þessa hafa þeir ei hýrdt so mikeð umm aptara Hlutenn, ef, að þeim fremre ÿrðe vel að-qveðit; Eður, kannske, þá hafe *þooteð Meistaradómenn; enn haft þó under eins ï þánki þat er nærst áður seger umm Raddar Stafena; Og verður þv[”j] vel saman komeð….
eður (3.) til Klapp-Rwna. En at þesser Sextán Stafer – hafe nockurn-tijma gýlldt fýrer Tólu Stafe, er Mjer ó-kunnigt, að óðru, enn þvï, er Wormius seger i sinne Literat. Runica, xviii. Cap:. og vitnar hann þar til Gýllini-Talsens og Sunnu-dags Bookstafa i sijnu Gamla Rwna Rÿme (fastis).        Jafn-
[ bls. 159. Capituli Annar ]
lijklega sÿnest þetta logat til at tala saman að gamne sijnu með Klappe, sem sijðar má sjaa. Og að sónnu hafa sumer kallat þær Klapp-Rwnir, eins og stendur hier epter i Capitula Fimta. Var þat þvï hægra, sem Staferner voru færre.
       Nú þar sem so mikeð hefur verit talat umm Þrij-deilna Nafn og Eðle, Upprúna og Elle, Ætt og Orsók; þá er Maal at sÿna þær Siälfar ï sinne Þrÿðe.
Capitule Annar.
Umm þrij-deilur.
       Ég hefi sjeð þrjw Exemplaria umm þessar þrij-deilur og Ættir: Tvó á Pappijr, seon bæðe vantaðe ï, og voru so rángt rituð, at Eg komst ecke að meinijngunne, fýrr enn Eg feck hið þriðia, sem var enn fýllra, hvaðan hin Tvó munu út-runnenn. Það er á Membrana, sem skrifuð mun eitthvað umm 1550. eður nockru fýr; þvï Skriftar lageð er mióg lijkt hende Sïra Þorleifs Biórnssonar, sem lifðe umm þá Tÿma, og var á Reÿkhoolum, enn þetta Pergament er komeð frä Flateý á Breiðafirðe. [Published and translated in “Gandreið (The Magic Ride) or the Runic Astrology”: p. 14 (2005).] Orthographia sÿner og, at þat er ei Elldra; þvi þar er ecki fýrer eigi; ur i Ender Orðanna, alltijð fullum Stófum, eður upp yfer r. Fleire og Stafer, ei fleiri og Stafir; hefi, og eru etc. Þetta, sem er á Pergament, hliooðar sem epter fÿlger, og set Eg hiá innan þessara Strika [] Þann Meinïngarennar Mismun, sem finnst ï hinum Tveimur, enn Orða atvika Mun eige.
Hier eru Þrï-deilur.
159 1 RUNAREIDSLA Þessi ætt heiter fes-ætt: Fýrst er fe. ur. þus. Os. reið. kaun. Aunnur heiter Hagals ætt 159 2 RUNAREIDSLA hagall. nauð. is. aar. sól. Þriðja heiter Tÿrs ætt: 159 3 RUNAREIDSLA. Hier er fýrst: Týr. biarkan. maður. logur. ýr. Þetta heita Þrídeilur. Hier eru flester stafer ï Stafrofe. Fes-ætt. Hagal-ætt & Týrss ætt Ein skal kvïsl til Staffs huers ï huerre ætt. enn so fiolgazt stafer sem Kvisler i ætt hverre [al: enn so fiólga Kvisler sem Stafer etc duo Exemplaria.] So eru & óll Stafrof í Fjólne, & eru aull tekin
[ bls. 160. Fjoorði Partr. Capituli ]
af Þr[’j]-deilum. Skulu ï óllum þessum Rúnum sva margar Kvïsler ï fýrir, sem ï Þr[”j]-deilum, ok sva Þrjár ættir. Þetta skial *færrst inn sijðan i Appendice með sinu heilu lijke. Enn Eg tek hier aptur upp nefnd Orð. og bÿria þar: “Ein skal kv[”j]sl til stafs hvers, i hverri ætt, enn so fjólgast stafir, sem kvïsler [enn so fiólga kvïsler sem Stafer] i ætt- hverre. So eru og óll Staf-rof ï fjólne [þat er Oðins Heite, og veit Eg ei hvad hier á at þÿda, nema þat hann sie Rwna Hófundurenn], og eru óll tekin af Þrij-deilum, [Rjettara sÿnest mier þat hin Exemplaria segia: þaa eru xxiiij . Staf-rof. þau eru óll af Þrï-deilum.] Skulu i óllum þessum Rúnum sva margar Kvïsler ï fýrer [þat ord ï fýrir hafa hin ei, og helld Eg þat sie rettara, þvï Ættirnar standa framan vid Leggenn, enn Qvijslernar aptan vid, eins og strax var sÿndt.] sem ï Þr[”j]-deilum, og so þrjáár ættir. Sumer gánga beint framm med Ætta strikenn; láta eitt vera á Fes ætt; tvó á Hagals ætt; enn Þrju á Tÿrsætt, og nefna þá ï Studlum (pedibus) og Hófuð-stófum (sem vier kóllum nú almenneliga Hljood-stafe), so sem Eg hefe sied einhverstadar, á þessa Leid:
Tv[”j]-deilur:
Fjes er Ætten fýrst sett: 160 1a RUNAREIDSLA
Hagals Qvister hier nærst: 160 1b RUNAREIDSLA
ï Þridja Lage, Tyrs Taugir: 160 1c RUNAREIDSLA
Haalf-deilur eru þetta, ok eru Tvær Ættir, Nauðar ætt og Íss ætt 160 2 RUNAREIDSLA 160 3 RUNAREIDSLA Nauðar ætt fer ófugt, enn. Ïs — ætt rett. þat er so at skilja: Þú skallt telja fýrst Naud i Hagals ætt, þá Hagal [*hier Exemplaria hafa þat jafnskijrt: Nauð skal koma fýrir sig i Hagals ætt, þä tvær sem Hagall er] — Kaun. Reið. Ós. Þurs. Úr. Fe. Fjólgaztt so Nauðer framm frá Nauð i Stafrofe, unzt þar — *kemur sem fe er. þar skulu vera Nauðir átta. Is skal koma fýrir sig i þeirre ætt [þat er at skilia, þeirre sómu Hagals ætt]. Skal sü ætt og fara rjett sem Nauðar ætt, aufugt, til þess þar kemur sem Úr er. þar skulu vera Ïsar viij. Þetta, sem hier seger at Ïss=ætt skule fara ófugt, sem Nauðar ætt, meina Eg sie ó-r[”j]ett, enn kemur ad sónnu nidur ï sama Stad. Helldur á *hún at gánga rett framm, og endast á 160 4 RUNAREIDSLA. Þvï þetta Stafrof eru xvj Stafer, og er Klofed
[ bls. 161. Annarr. ]
ï Midiunne, þar sem sä aattunde og Nijunde Stafur mætast, sem eru 161 1 RUNAREIDSLA og 161 2 RUNAREIDSLA. og þvï kallast þat Haalf=deilur, edur, ad ódru Nafne, Tv[”j]-deilur.
Þr[”j]-deilur eru Grund-vóllur til þeß, og af þvï þær inne hallda xvj Stafe, var hægt at skipta þeim ï Tvo jafna Parta, og sijdan ï fjoora, sem nü kemur.
       Af þessum sama Grund=velle eru Fjoor-deilur, sem Eg finn ï óðru Mijnu Pappijrs Exemplare. Og er þat Fes-ætt og Reiðar ætt; Aars ætt og Bjarkans ætt:
f. u. þ. o. r. k. h. n. i. a. s. t. b. m.
161 3 RUNAREIDSLA
l. y.
161 4 RUNAREIDSLA Þv[”j] hverr Fjördungur Staf-rófens býriast á þeim Stófum.
Fjoor-deilur.
       Þesser Ætta smider hafa ei läted hier vid *lenda: þvï ï sama Exemplare finn Eg Aars og Soolar-ætt, med þeßare For-skrift: Brim-Rúnir, eður Aars-ætt og Sólar ætt.            Skil Eg ei hvað þat ord Brim-Rwnir eige at gióra; nema vera eige Tv[”j]-Rwnir edur eitthvad þv[”j]lijkt. Eg ætla þat sie helldur rángt skrifat, eins og flest allt ï sómu Blódum; Enn þær eru so:
f ú þ o r k h n i a s
161 5 RUNAREIDSLA
t [b] m. l. y.
161 6 RUNAREIDSLA
Sÿnast Mier hverutvegge þeßar sijdustu ætter, Fjoor-deilur, og Aars og Soolar-ætt uppdictadar sijdar enn hinar. Og er þó Aars og Soolar ætt af enn *nimma \minna? nunna?\ *Vita bÿgdar: Þvï þar er eige Stafrofenu skipt i Jafna Parte; og má, med soddan moote, gióra margar Deilur.
       Þetta sem nú hefur talat verit umm Deilur og Ættir, er so greinelegt, at ei þarf fremre Wt-skijrïngar. Enn hvad ï þat sie *vared, fýrer útan siälfa Uppá fýnd[”j]nguna, sie Eg reke; þvï of-lángsamt og leide giarnt værr, at skrifa, med þessum, so-mórgum Bookstófum, sem ï Ættunum eru. Stÿttra ÿrde þad, ef Menn villdu gióra sier AAtt=deilur; þv[”j] þá yrdu eige fleire, Stafer enn Tveir ï hverre Ætt þannenn:
f u þ o r k h n .i. a s t. b. m. l. y.
161 7 RUNAREIDSLA
       Enn villdu Menn mýnda þessar þrennar Deilur: Tvij–deilur, Fjoor-deilur og AAtt-deilur, sem þær fýrstu Þrij-deilur; þá yrdu Tvij-deilur, og AAtt-deilur mióg ó-skópulegar: þvij Qvijslernar (So
[ bls. 162. Fjoorði Partv. Capi- ]
kalla Eg Strikenn aptan vid leggenn, sem Stafa fjólldann þÿda) (eins og hier fýrer framan er kallat) á Tvij-deilum yrdu aatta, enn Ætta Strikenn (so kalla Eg strikenn framan vid leggenn, sem benda til Ættanna) ei nema Tvó. Þvert á moote ýrdu aatta strikenn áátta ï ättdeilum, þá þau yrdu sem flest, enn Qvijslernar ei nema tvær. Fjoor-deilur ýrdu helldst ï medal-hoofe, og jafnvel betur enn þrij-deilur; þv[”j] þar geinge ætta strikenn og Qvijslernar alldrei ýfir fiógur, so sem hier má sjaa: 162 1 RUNAREIDSLA162 2 RUNAREIDSLA. At setia ädur-nefndar allar Deilur epter Stafröfs Ród a.b.c. er eingen Naudsÿn; þvi þad getur hver einn skiled. Og geing Eg soleingra framm. Enn sege þat eina ädur, at i fiór deilum mælle *ordnum so fýrer *koma til minnes: [Fjes lagdar fýrst haanga; Hagal-kominn hvijt blaanka;/ enn Tÿr med sijnum taugum kann Bjarkans lauf at binda saman.]
Capitule Þriðje.
[Cf. L. Korablev “Gandreið”: p. 15.]
Umm nockrar Rwnir, sem eptir Þrij-deilum
eru mýndaðar.
       Nw hafa Rwna smidirnir eigi laatid hier vid stadar – nema, helldur smijdat sier fleire Rwna mýnder, sem brükast meiga eins og ädur nefndar Þrijdeilur. Arngrïmur seger ï sijnu Sende brefe, sem innfært er ï V. Capit: ï Run. Wormii, og býriast þar pag: 38. at menn meine, at Þoroddr nockr Rwnameistari hafi upp þeinkt þessi xxiiij. Rwna letur, edur fleire; Edur helldur tekit þau eptir ódrum, og haft umm hónd. Mun sü Gaata vera dregin af þv[”j], er hier seger nærst fýrer framan umm sama Þorodd.        Eru þar xxiiij. ï baadum Pappijrs Exemplórunum, eins og hier fýrer framan stendur i nærsta Capitula; og þær flestar med þrimur Stófum; Enn á ädur-*tjedu Pergamente eru þær ei nema xx. Nema, ef til skulu leggiast Jótun-villurnar Meire og Minne, Hnack-villur og Klapp-Rwnir. Þessar ætla Eg sieu þær Fjóru-tijge-slags Rwner, sem Þormódur ï Serie sinne, pag: 140. Hermer uppá Sïra Arngrijm, at hann hafe skrifat Worm til, ad af Þrij-deilum hafe
[ bls. 163. -tuli Annarr, og Þriðje. ]
framm-fædst, og er þat ei annat enn Misprentad 40. fýrer 24.
       Eg vil sÿna þessar Rwna Mýnder, sem rettast verdur, epter óllum ädur nefndu þrimur Exemplaribus, og setia hiá — Mismunenn. Hver þeirra Brúkan og Skilnïngur vera eige, er audsien af Þrij-deilum, epter hverium þær eiga at vera lagadar, eige ad Stafanna Mýnd, helldur nidur-radan Stafrofsens, þó þat eige komest vel heim, sem sijdar skal greinast.
Enn þessar Rwna Mÿnder eru so: þær epter Membrana standa fýrst; hinar sijdan –
Hjaalm-Rwnir. 163 1 RUNAREIDSLA
Spelld-Rwnir: (a) 163 2 RUNAREIDSLA Edur 163 3 RUNAREIDSLA: (b.)163 4 RUNAREIDSLA Edur so: 163 5 RUNAREIDSLA.
Lïn-Rwnir: — 163 6 RUNAREIDSLA (c.) 163 7 RUNAREIDSLA.
Kvist-Rwnir. 163 8 RUNAREIDSLA eður 163 9 RUNAREIDSLA
Væng-Rwnir: 163 10 RUNAREIDSLA
Knapp-Rwnir — 163 11 RUNAREIDSLA (d) 163 12 RUNAREIDSLA (d.) 163 13 RUNAREIDSLA item: Knapp-R.: 163 14 RUNAREIDSLA
Haals Rwnir: 163 15 RUNAREIDSLA Eins . 163 16 RUNAREIDSLA
Belg-Rwnir: 163 17 RUNAREIDSLA -Eins- 163 18 RUNAREIDSLA
Sool-Rwnir — 163 19 RUNAREIDSLA item 163 20 RUNAREIDSLA163 21 RUNAREIDSLA
Sool-Rwnir 163 22 RUNAREIDSLA .. Eins …. 163 23 RUNAREIDSLA
Ein-hverf[”j]ngar: 163 24 RUNAREIDSLA .. (e.) Eins, eður 163 25 RUNAREIDSLA (f.) 163 26 RUNAREIDSLA
Ein-hverf[”j]ngar vinstre — - 163 27 RUNAREIDSLA — - (g.) Eins, eður 163 28 RUNAREIDSLA. (g.) 163 29 RUNAREIDSLA
Ad-hverfïngar — 163 30 RUNAREIDSLA — vantar – (h.) 163 31 RUNAREIDSLA
Stwngu Rwnir -. 163 32 RUNAREIDSLA (i) 163 33 RUNAREIDSLA
Hemlur — . — 163 34 RUNAREIDSLA Eins, edur 163 35 RUNAREIDSLA (k.) 163 36 RUNAREIDSLA
Mid-hemlur — — 163 37 RUNAREIDSLA, edur 163 38 RUNAREIDSLA (k.) 163 39 RUNAREIDSLA
Fýrnsku Rwnir (l.) 163 40 RUNAREIDSLA . 163 41 RUNAREIDSLA
Ensku Rwnir 163 42 RUNAREIDSLA eins. (m.) 163 43 RUNAREIDSLA
Grænlendsku Rwnir 163 44 RUNAREIDSLA
[ bls. 164. Fjoorði Partr. Cap. Þriðje- ]
Vardar Rwnir 164 1 RUNAREIDSLA n) 164 2 RUNAREIDSLA
[Þÿding þessara hiá settu Stafa: a.) stendur nafnlaust; Mun þö vera hid sama. b.) kallast þar Spjalld-Rwnir, sem er hid sama. (c.) kallast þar Lim-Rwnir. (d.d.) kallast ï bádum Stódum Krapp-Rwnir. (e.) kallast þar einhverf[”j]ngur. (f.) kallast þar Ein-hverfijngur hængre. (gg.) Kallast ï bädum Stódum ein-hver fijngur vinstre, Enn Ein-hverfr þýder sama og frááleitur. (h.) mun vera hid sama, þó þat *stande nafnlaust. (i.) heita þar Bwngu Rwnir. (kk.) heita þar Hemlu Rwnir og Mid-hemlu Rwnir. (l.) heita þar Fýrnskur. (m.) heita þar Girsku Rwnir (n. heita þar Vard-Rwnir.]
       Þessar eptirkomande Fern-slags Rwnir eru i hverutveggiu Pappïrs Blódunum framm yfer: (i.) Upp-lendsku Rwnir: 164 3 RUNAREIDSLA164 4 RUNAREIDSLA ; Edur 164 5 RUNAREIDSLA item 164 6 RUNAREIDSLA . I hinum kallast Valld-Rwnir, so giórdar 164 7 RUNAREIDSLA . Valldemars Rwnir eru nefndar. Kannske þær sieu þessar, nema þær sieu meintar, er umm getur hier fýrer framan Cap. Vii.           (ii.) Inne-bwa Rwnir 164 8 RUNAREIDSLA164 9 RUNAREIDSLA164 10 RUNAREIDSLA. Hinn kallar Jubera Rwnir, og mýndar þær so: 164 11 RUNAREIDSLA . Kannske heita eige Júgbera Rwnir.                 (iii.) Vefjur 164 12 RUNAREIDSLA — ætla Eg sie hid sama, og hinn kallar Vǿdva Rwnir, med þessare mýnd: 164 13 RUNAREIDSLA . (iv.) Fisk Rwnir: 164 14 RUNAREIDSLA ; og endar so þannen: Singulis hisce *fua est peculiaris Orthographia, ex punctis et Lineis: Possunt etiam aliis infinitis pene modis variari.                 Hiá hinum eru þessar, sem mióg lijkar eru hanns ädur-nefndu Lijn-Rwnum, edur Lim-Rwnum, og kallar hann þær Pálm-Rwnir 164 16 RUNAREIDSLA .
       Sïra Arngrïmur ï á-minnstu Sende brefe, nefner Kistu Rwnir og Vanda Rwnir. Kannske sieu sómu og Stwngu Rwnir og Varda Rwnir hier fýrer framan. Hann nefner og Haug-Rwnir, Hauk-Rwnir og Brin-Rwnir, sem Eg ei veit af at segia.         Annars telur hann upp Ïra letur, Haug-bwa letur, Kerl[”j]nga letur og Staf-karls letur, sem ei eru annat enn Villu letur med almennum Stófum, og koma Rwnum reke vid. Staf-karla Letur má hier fýrer aptan finna, Cap: xi.
[ bls. 165. Cap: Fjoorði.] [Cf. R. Derolez “Runica Manuscripta”: pp. 165-168. ]
Cap. Fjoorði.
Hjer inn-færist þat Pergaments Skrif, sem aaður er
umm-getið Cap: ij. og iij.
[Ex Membrana, cujus primi folii prior pagina vacua erat.]
Eigi skal Rúner rïsta, nema vel ráda kýnne. var hann marg-klókr. Þvi er hier nú fýrst Stafrof huar m þeir villa m sumer ïra-letur. Stafkarla letur. Pera letur. Punckta letur oc d-letur. Eru þat ecki utan fim

The following part of the “Runologia” was translated into Russian, commented and published in 2005 in L. Korablev’s book “Runologia of Jón Ólafssson from Grunnavík”, pp. 136-148.

[bls. 182 Fjoorði Partr Cap.Ellefti.]
CAPITÚLI TOOLFTI OG SIJĐARSTI.
Umm Ymisslig Rwna Nófn.
      Ad AAlýktan vil Eg þess geta, at þoo Menn hafi gefit Rwnúnúm ýmissleg Nófn; þá er ei þar fýrir vijst, at þær hafe nockúrn sjerligan  
[bls. 183 Capituli Toolfti.]
  Letúrshaatt. Þv[ ”j] (1.) Sieú þat Gómúl Nófn; þá erú þat Maal=Rwnir samansettar til Galldra , Og hafa optast Nafn af Verkan sinne; so sem hier fýrer framan greiner umm Rwnirnar í Brijnhilldarljoodúm .
    Edúr (2.) Þær erú mÿndadar af Þrij-deilúm, eins og þær mórgú Rwnir, sem ádúr sÿndar erú Capite… Édúr (3.) Þær erú med nÿiúm Letúrs hætte úpp-dictadar, og á þær sett ÿmisleg Giórdar-Nófn; eins og hier fýrer framan, Cap:… Og múnú þær eige merkelegre enn þessar, þött menn hefdú þær í hóndúm. Súmar kúnna og at vera ólldúnges úpp-dictadar ad Nafnenú, og alldreige ad ódrú til-verit.
    Nockúr þvij-lijk Rwna Nófn hafa fÿrer mig boret á fleirúm enn einúm Mark-litlúm Blódúm; Og vil Ég hier segia Mein[”j]ngú Mijna úmm sierhver þeirra:
 
      Rwnir, sem vid Lónd erú kendar; so sem: Gaútskar, Svenskar og Ïrskar, Rwnir, kúnna at hafa verit Maal=Rwna Tegúnder, kendar vid nefnd Lónd: Annadhvert, at þær hafa verit þar helldst í Brúke; Edúr komet þadan; Vid-lijka og í Rúnica Wormii Maal-Rwna Letúrs-hætter, kender vid Iss”Land, Noreg, &c. Edúr af vid-lijkúm Rókúm, og hier fýrer framan stendúr, Cap… Umm Enskar og Upp-lendskar Rwnir. Land-kendar Rwnir
      Al-Rwnir, er lijkast sie saman-dregit Ord, hid sama sem Adal-Rwnir, er hier fýrer framan standa Cap: Þó ætla Ég, at Adal-Rwnir sem nefnast i Brýnhilldar ljoodúm sjeú eige annat enn Maal=Rwnir själfar; Og sieú so kalladar i Til-lite til allra hinna; þvi þær erú sosem Úpp-spretta þeirra. Al-Rwnir.
      AAs-Rwnir – Múnú og vera hinar sómú sem Maal-Rwnir; þvï — þær eignast aasúnúm, at hafa þær brúkat og kjendt. Sem ädúr er á-nægelega úmmtalad. aass-R.
      Berg-Rwnir hefe Ég eige heÿrt nefndar, útan ï ádúr skrifúdúm Vocalibús, Cap. Ó-vijst er hvert þat sie hit sama, og Belg-Rwnir Berg-R.
      Book-Rwnir nefnast ï Brÿn-hilldar Ljoodúm. Ér þat, ad Mijnúm þánka, eige annat, enn Book-stafer, sem á Bækúr erú setter; So- sem Maal-Rwnir; edúr ónnúr al-mennare Letúr: Þvi Rwnir Kallast stúndúm almenner Latinú Bookstafer, sem vier dagliga brwkúm. Sjá hier úmm Cap… hier fýrer framan.
    Brijn-Rwnir er lijkast sjeú Rwna Stafer til Galldra Brúkúnar.
Book-R.
[bls. 184 Fjoorði Partúr. Capi- ]
      Dett=Rwnir, Dýmm-Rwnir, Dverg-Rwnir, er lijkara verit hafe einhver Letúrs haattúr, enn Galldra Ristïngar; þvï þat Tvennt er alltijd ad-greinanda.
    Eik-Rwnir. Ef þat erú eige allar þær Rwnir, sem ristast á Tre til Galldra; þá má þat vera nÿr Letúrs Haattúr; eins og Lijn-Rwner og Paalm-Rwnir hier fýrer framan, Parte 4. Cap. 3. Og heite so af lijkïng sinne vid hlútenn; Edúr einhvern Maal-Rwna Staf, eins og þar hermer.
    Fjól-Rwnir mún ei annat, enn margar Rwnir, so sem, kannske, kallast mættú þær mórgú Rwnir, er standa hier i nærstú Capitúlúm fýrerfarande. Er þat lijklegra, enn at Nafnet sie af fiól, og sómú Mein[”j]ngar sem Spjalld-Rwnir.
    Fret-Rwnir er al-kúnnigt, at þær erú eingenn letúrshaattúr, id est sierlegúr letúrshaattúr, edúr Alphabet.
    Gjall-Rwnir veit Ég ei hvad verit hafe. Lijkast þýker mjer til at geta, at þat sie hid sama og Klapp-Rwnir; þvï þat gellúr ï — þeim, þá klappat er. Enn Giall er Ródd sem haatt lætúr; Og Gjallarhorn hiet Hornet, sem Heim-dallúr bljes ï.
    Glúms Rwnir kann at hafa verit sierdeiles Letúrs Haattúr, eins og AAlf-Rwnir, Sool-Rwnir, Svaf-Rwnir, hier fýrer framan. Nema vera eige Glaúms, og sie sama og Klapp-Rwnir.
    Haúg-Rwnir og Haúk-Rwnir múnú kannske hafa verit Letúrs-Hættir, enn annat nockúd.
    Her-fjótúrs Rwnir hafa verit Galldra Ristïngar, til at kasta Her-fiótrúm fýrer Menn, at þeir giæti ei rúnnet úndan nje flýed; so sem at raada er af Sógúnne af Herde og Hoolm-veriúm.
    Hól-Rwnir múnú hafa Nafn af Lijkïngú sinne eins og Haals-Rwnir, Bwngú og Stwngú Rwnir hier fýrer framan.
    Ïs-Rwnir múnú ei hafa verit annat enn Ïss-ætt ï Þrij-deilúm.
    Kvenn-Rwnir mún hafa verit Qvenna Galldr.
    Maalm-Rwnir mún vera almennar Rwnir, þá þær erú grafnar ï Maalm.
    Ramm-Rwnir og Svart-Rwnir múnú hafa verit Galldra Stafer, so kallader af sinne vóndre Verkan, eins og Wormiús seger Cap. V. pag. 33. Og kannske alls konar Galldra Stafer, eins og hann sÿnest meina pag: 35. þar hann telúr úpp Sig-Rwnir, Brúnn-Rwnir etc. Heite þær fýrer Ramm-Rwnir., hafa þær Nafn af Remmú, enn — heite þær Ram-Rwnir, þá af Stýrkleika, So sem vjer segi úm Ramr að afli, (admodúm robústús). Yfersjoon er, at Hrammr (pedes
 
[bls. 185 -túli Toolfti z sijdarsti.]
  Úrforúm) heite þar af; helldúr af at hremma. Ætla Eg þat rett, er Arngrijmúr hefúr úmm þær skrifat til Worms, og lesa maa ï ádúr nefndúm Cap.V. pag. 34. Og má þat eins úmm allar Galldra-Rwnir gillda. Enn Svart-Rwnir mún vera sama og Svartra Rwna Stafróf er Arngrïmúr nefner ï áminnstúm Capitúla.
    Sá há-lærde Sïra Paall Bjórnsson ï Bæklïnge sijnúm, sem Eg kalla Al-heims Speki, sÿnest taka Ramm-Rwner fýrer Galldra-Stafe, særïngar, og þvijlijkt Tófra fargan.
    Sjoon-Rwnir hafa kannske Nafn af Lijkïngú sinne, eins og Hnack-villúr; Edúr at allar Rwnir erú so kalladar; sókúm þeß, at Rwn merker Maal edúr Ord, so sem hier fýrer framan er sagdt, þat er so miked sem Ord þaú er sien verde.
    Stwngenn (edúr Stwngú) Rwnir múnú vera þeir Stúngnú-Stafer i Maal-Rwnúm.
    Val-Rwnir Mún hafa verit Galldúr, annathvert til at sigra óvine i orrostú, og gióra Val-fall; Edúr, til at vekia úpp Val-fallna Menn.
    Vind-Rwnir, mún hafa verit Tófra kúnst, til at gióra annadhvert Vind úr lopte #; Edúr ï Mónnúm Vind-gang, sem úmm Fret-Rwnir er sagdt, jafn vel þó súmer sege, at Fret-Rwnir sieú eige annat enn hrikt i Rüna spialldenú, sem á erú ristnar so margar naúder og þúrsar, sem vera skal, og hvad annat, ef meira er.
    Þjoof-Rwnir sÿnast vera einhveriar Galldra Ristïngar, at sÿna þioof, edúr vijsa þioofúm aptúr med foolann.
    Þúrs Rwnir ætla Eg helldúr verit hafe marger Þúrsar ï Rwnúm, helldúr enn Galldra Ristïngar.. Eg man mig eige hafa lesit þat ord annarstadar, enn i Skrife Sra Gudmúndar (sem var á Helgafelle) möte Fjandafælú Jóns lærda. Máskie þær sieú hit sama og Þoors Rwnir, er súmer nefna; Edúr Þoors Rwnir hinar sómú og Þúrs Rwnir.
    Er þetta so mijn Meinijng, sem Eg dreg af siálfúm þeirra Nófnúm; hveriar nefnelega af þessúm hier nefndúm veret hafe Letúrs Hætter, edúr Galldra Ristïngar. Enn þetta allt er i þvï skýne einasta sagdt, ef Nófnen erú eige

# So er sagdt, at lesa mege þetta ord Þórs hófut, i Maal-Rwnúm saman búndet, úr þeim Staf, sem ristenn er á spýtú, setta i úpp þanet og úppreist laúngú hófúd, til at gióra vind – etc.
 
[bls. 186. Fjoorði og sijdarsti Partr. Toolfti z Sijdarsti Capitúli.]
  ólldúnges úpp-dictúd af Vorra Tijma Nÿ-giórvïngúm, er Eg ætla þö at sannast múne vera.  
Epilogús *totius operis     Eg bind loksins hjer aa enda; Og bid Lesandann at virda til Vorkúnar, þótt nockúd mege þýkia á-vanta. Er þat ei helldúr fúrda; þv[”j] þetta hefúr leinge legit i Van-þeckïngarennar dúpte, og fúrdúnnar þokú sem þar af er sprotten. Og i sannleika at segia, veit Eg eingvann fýrr hafa fært i skrif sómú Meining úmm Rwnanna Úpp-tók; Ei helldúr kendt so glóggliga at þeckia Þrij-deilúr, nie þeirra Ættir; edúr sÿnt mónnúm svo margslags Rwnir. Ei, at Eg leite Mjer hrooß þar af, helldúr at Mjer hefúr þótt (: sem og ódrúm mún þýkia, þá þetta adgjæta) at hjegöme þesse er eige verdúr at liggia leingúr nidre, til at afla Mónnúm grúnsemdar, at i hónum múne meine Vijsdómúr foolgenn, enn Reýndar er.  
AM 413 fol., bls. 101-108
[bls. 101.]
101 futhork RUNAREIDSLA
CAPITÚLE ANNARR.
Þessara Heita Þýýdijngar ï Dýlgiúm,
med fleira, er ad þeim lýýtúr
101 ar RUNAREIDSLA. AAr.
Þÿder hier eige af markadann Tijma, er mefelúr – 365.
[bls. 102. Annarr Partr.]
hvad hverr Rwnastafr — þýýde i dylgiúm.
daga; helldúr gooda og AA-vaxtar sama Tijma, eins og i Rijm-beiglú Ordúm, er standa i
Þormöðar Serie, pag. 265. “Þá er Frid Frooði redi Rijkinú, var AAr so mikit, at Akrar úrðú
sjaalf-saanir etc”. Og — þarf hier eige fleire vitna; þvï ordit er al-kúnnigt.
 
B.
102 b RUNAREIDSLA.Bjarkan. á at &;;thorn;ÿda laúfgadann Vid. Ef þetta er Karlkýns Únderstódú ord (Súbstantivúm mascúlini generis) sem marger hallda,og annars Isslendskt ord; þá hefúr þat ólijka nidúrlags Endjng (Terminationem) flestúm Karl-kendúm Únderstódú Ordúm, so Eg minnest; nema, ef vera kann aptan  
hverskýns og hverrar þýýd[”j]ngar Bjarkan sje. (vesper). Enn Manna Nófnenn, Kjartan og Olafúr Feilan erú hverútvegge Karl-Mónnúm eiginleg, (nomina propria) og þar til Ütlendskúm Nófn; þvï beggia þeirra ætter vorú frä Ïr-lande, sem siä mä af þeirre *þrÿcktu Landnämasógú, pagg. 52. og 55. Enn ef þat er Qvenn-kýns, samaslags og Mórg ónnúr, þaú er koma af fýrstú Conjúgationis Tijma ordúm, er endast úppá A. i Isslendskú; so sem [au]ðgan, af at [au]ða; [au]mkan, af at [au]mka; vitjan, af at vitja; og þüsúnd ónnúr: Ef þat er soddan eitt Verbale (sege Eg); þá merker þat L[au]fgan og Bloomgan; enn eige Veit Eg Tijma ordet (verbúm) þar til. Skaalldú Aúthor sÿnest hafa þat hverigsKýns (neútriús generis), þar hann so ad orde kemst: “Enn af þvï erú belgir  
«
«
opnir giórvir á Bjarkani, þá er þat hljoðar fýrir P. at þat skal meir húndúr-loknúm vórúm nefna, enn P.“ Nema hann meine sjálft Stafsnafnet B. sem ásamt óllúm hinúm er hverúgskýns, nema Z. Enn hversú sem óllú þessú er varet, þá kemúr än alls Efa þetta ord eige af ódrú úpp-rúna orde (Primitivo), enn Bjórk, (fæm. gen:), sem þÿder Skoogar Eik, er stendúr ï fúllúm Blooma sijnúm; og kemúr af Birki (Betúla); af þvi er nægt á Islande, og mún þvï þetta þar úpprúnnet, eins og hin ónnúr. Á Ißlendskú hefde þat rjettara *satt at heita Birki, edur Bjarki.  
C.
102 c1 RUNAREIDSLA — Cne-sól. Sÿnest vera úppdictad (og þó fátællega), sijdar enn hin nófnenn “þvï ýfer þat finnast sjalldan Dýlgiúr, so sem hier fýrer aptan mä sjä. þeß þarf ei helldúr naúdsýnlega vid ï Rwnúm, þvï K. giórer allt hid sama, sem C. og Q. eins og Wormiús – jaatar Cap: xiii. Nafnet sÿnest teket af lijkïngú Stafsens Sool, þá *hanner so lagadúr 102 c2 RUNAREIDSLA, þó sú Náfn gipt sie æred faa-vijsleg.  
D.
102 d RUNAREIDSLAStwnginn Týýr, er meiddúr og særdúr Týýr, med hveriú helldst  
[bls. 103. Capitúli Annarr.]
Moote sem er.            Eg verd at tala hier lijted úmm Úmm þaa stwngnú Stafe.
þä Stwngnú Stafe ï Rwnúm: Worm seger. Cap: XI. pag: 71. at Daner eigne Waldemare Konúnge Sigúr-sæla,. Þá Stwngnú Stafe,. og at Isslendsker kalle þá Valdemars Rwnir enn ï dag. Eg sege fýrer mig; Eg hefe alldrei heýrt nie sied nockúrt skijrteine þar úmm, og getúr þetta ei veret annat enn dictúr, dreget þar af (ad minne meinïngú) at þá Ólafr Þórdarson, i Ódrúm Parte ï Eddú hefúr drepit lijted ä þá — XVI. Stafe, kemúr hann med Stafrofs-Ród Valldimars Konüngs, er innefela þá sómú Stafe, sem stwngner erú ï Maal-Rwnúm. Þar mæler so: “Þriðia Tilfellï Stafs er maattr, oc er þat sjálf framm-flútnïng Stafa, oc merk[”j]ng þeirra. fýrir þann sama maatt Stafanna erú fúndinn Nófn þeirra oc figúrúr. Súmir Meistarar kalla hit fjórða Skipúnar Tilfelli Stafs; enn þat kallaði Priscianús æinn part, þann er Mætti Staffins hæýrir. þessa Stafi oc þeirra merkïngar compileraði Minn Herra Valldimarr Dana Konúngr með skjótú orðtaki á þessa lúnd: Sprengd manz høk flýdi tvvi boll.103sprengd RUNAREIDSLA” her er Sól fýrst skipat fýrir S. Látinú Staf., oc Z Girdzkann Staf, etc. Og geingúr ï gegnúm Staf fýrer Staf hid fýrst ord Sprengt, og seger *hverir þeirra hafe i sier naattúrlega Tveggia Stafa hljood, og endar á þessa leid: “þesser .iiij. Rúna Stafer erú settir fýrir tva Sam-hljódendúr, at þeir Sam-hlióðendr hafa ljkara – hljoð enn aðrer, sva sem q. og k; s. oc z; b. og p. d. oc t. ” Hier af er efalaúst sü villa komenn, at Valldimarr Kgr hafe þá Stüngnú Stafe fýrstúr úppfúndet, og allt hvad Walldimari er i Rwnúm eignat.
Jeg skil ei glóggt, hver verit – múne hafa Tilgángúr , at setia hier helldúr afbreitt t, þad
hvert – Walldimarr Konwngr hafi fýrstr skapat þä.
er at segia Stwngit, enn eitthvert annat ord, er býriest á d, — ef eige er sá: At, so sem aller Maal=Rwna Stafirnir erú Mýndader epter Romverskúm Stófúm, og Búgdú stafena vard at varast, slijkt sem mógúleg *H var. Nú er D. Búgdú stafúr ï Romverskú Letre, enn þó lijkúr t ï Út-talenú og Twngú bragdenú, eins og G. og K; þá hefúr RwnaSmidnúm þótt hendtast, at greina þá ad med þessú litla Strike úmm Leggenn, enn setia Púnct ï — hina, er Belg hófdú, so sem K. og P, og kallat *þä so af Myndenne Ï hveriú skýne þeir sjeú stwngnir.
[bls. 104. Annarr Partr.]
Stwngna. Þetta hafa Þrijdeilna Smiderner einnen fært sier i Nýt, til at laata Stafena verda þeß *færre, er sijdar mún Ummtalast Parte III. Cap. I. Sómú Rók erú til Stwngúnnar á.
E. 104 e RUNAREIDSLA.
Stwnginn ijs, Sein ei múnar frä Ïs ad ódrú enn þver-strikenú. Og erú aller þesser Raddar Stafer: 104 e1 RUNAREIDSLA. mióg lijker. Stwngenn [”j]s þýýder i Dýlgiúm *brukadann Ïs med einhveriú — moote.
F. 104 f RUNAREIDSLA.
Fe, pronúntierast Fje; Þvï súma hefe Ég heyrt lesa i Stafrófenú je eftter e, so sem e háfe dúplicem valorem , og er þat frá Énskúm komet. fýrer Fe skilst allskýns gödtz og gersemar, aúdúr og aúrasafn. I ødrúm Parte Eddú stendúr ordit fnaúdi,
Umm ordit fn[au]ði. i last-heitúm Manna. Þat sijnest samandregit af fe-naúði, og merkia þann Mann, er þoler naúd fýrer aúra sofn; edúr, (sem Menn al-menneliga kalla) er þræll Pen[”j]ngs s[”j]ns; Edúr, sem naúdar all-tijd úmm fe Aúra samdrätt, þat er talar sijfelldlega án afläts, so-Neÿd liggúr alltijd ä hónúm þar úmm, og neÿd er á at heÿra.
Observatio: Þetta ord hefe Eg heýrt Lærdann Mann nockúrn nefna til, at af þvï kýnne einhveriúm ï húg at koma, at Book stafúrenn .f. hefde heited fe ï fýrndenne, og kýnnú þar fýrer Rwna Nófnenn. virdast af-gómúl, eins og ordet sÿnest. Enn vid þeßú er eingen hætta, medan Menn ei vita hvád miklú Elldra þat sie, enn Edda; sem skrifúd er á Secúlo XIII. Og þó þat være alldrei so gamallt; þä er þat ei annat enn samandregit ord, og Vocalis (Raddar Stafúrenn) e láátenn wte, fÿrer framan Liqvidam n. Og giórer þv[”j]lijk samsetn[”j]ng, og ütelúknïng Stafsens e, ordet fe, eige meir ad Rüna Bookstafs Nafne, enn adrer wtelátne Bookstafer, edúr Samstófúr (Sijllabæ) ï ódrúm ordúm, þann Stafenn sem epter er i Ordenú, ad Bookstafs Nafne; Vidlijka og sagdt er sijdar úmm Legúr, i Book-stafnúm L.
G. 104 g RUNAREIDSLA.
Stwnginn K[au]n merker allskonar Kaún, Saar, *Kijle og Meidsle, med hveriú helldst moote sem særd erú og ákemenn.
H. 104 h RUNAREIDSLA.
Hagall er hid sama Ord, og nú á dógúm Hagl, sem er af hinú fýrra samandregit; og lijka hefe Ég fúndet þetta Stafs Nafn skrifat so. Ordenú hagall svarar þat Þÿdska Hagel
[bls. 105. Capitúli Annar.]
og i Dónskú Haúvl. Hagl kallast eiginlega þeir saman-frosnú hórdu og smäú Iß-hnetter, sem ür lopte falla, þá þar er frost úppe meira enn nidre ä Jórdúnne, so vatns-droparner frjoosa skýndelega saman ï sijnú ofanfalle. Fleire hluter heita eins ï þeirra lijkïng, sem þeir smäú Blij-hnetter fýrer Býssúm; item hardúr og lijtell drope. Hier skilst Hagall fýrer allskonar Snjoo-hnodra, er falla úr lopte ofan.
105 is RUNAREIDSLA
Ïs, Merker allskonar Ïs, Svell og Klaka.
105 kaun RUNAREIDSLA
K[au]n (úlcús). Med þvï erú meint allslags Kaún og Kýýle, og einum Saar; þvï i óllúm þessúm Stafa Nófnum geingúr þiýdingen ï Dýlgiúnúm so lángt sem hún kemst.
105 logur RUNAREIDSLA
Lógur. Þÿder fýrst hverskýns Vókva. Þar værst sjoo og óll Vótn; Sosem i Sógúnúm stendúr: at rijda lopt oc lóg; Og ï Eddú, Dæmesógú 59. er tvisvar, at renna Lopt oc Lóg; item er þetta ord i Liljú, strophā 31.
 
Loptinn óll af ljoosi fýllast,     ad v:         Omnia æthera lúmine implentúr,
Legir oc grund, þaú stóðú oc úndrast,          aqvæ & campi stabant obstúpefacti,
Kwgúd sjaalf enn nærri noogú             nec enervata satis, natúra
Naattwran sjer ecki maatti:          qvicqvam habúit viriúm.
Giptist øndin Gvúddöms krapti, etc         Núpsit anima Virtúti Divinæ etc.
 
Og sú Merkïngen ä hier heima. Eg vil ad eins stijnga hier ä þeirre aastodú, sem sama lærda Manne, er talade úmm Ordet Fnauðe, þótte einhver meiga gióra sier úmm Rwnanna Elle af þessúm Bookstaf; sem so er vaxen: Nockúr Oðins Nófn hafa tvó ll ï Endanúm á Nefnïngar Billting (Nominandi *Casú), er sijnast samandregenn af Legr. Þad sijnest koma til af þvï, at Book stafúrenn hafe i fÿrndenne heited Legr; og ef so er, þá erú RwnaStaferner Oðne jafn gamler. Hier til má nefna þesse Oðins heite: Svipall og Sann-getall, og segia þat sie sama og Sviplegr og Sann-getúlegr. Einnenn ordenn heimill (propriús), at þat sie so miket sem heimillegúr (domesticús); Svikull, Svikalegúr, og mórg ónnúr fleire. Til þessa er hægdt at svara: Ad sónnú sýnest þat lijklegt, at hier sie *Endi *egen Legr samandregen, ï ll, og hid sama er jafn-glóggt at s[“j]aa i nockrúm *Hja-ordúm (Adverbüs), so sem aarla af aarlega; hardla af hardlega; giórla af giórlega; varla af varlega, etc. I þessúm er leg Observa-tio de ætate Rúnarúm hvert Book-stafrinn L. hafe fordúm heitid Lógúr, og þessvegna sjeú ÿmis-leg ord stýtt.
[bls. 106. Annar Partr]
  búrtú teked, enn a efter-skiled; so, þaú endest eins og ónnúr Adverbia; enn i hinúm fýr nefndú heila Endïngen legr, og giórd tvó ll fýrer eitt.
Observ: 2.da Enn þeß er at giæta: at þvï Elldre sem Twngan er, þeß *fæer finnast þaú ord, sem endast á legr; Og erú þaú meir á sijdare Tijmúm úppkomen epter Dónskúm og Þýdskúm Ordúm; helldúr erú þaú vón at brúkast i Únderstódú ordsens Getnadar Billtïng (Genitivo Súbstantivi). So sem: Hjarta vin, Elskú vin, etc. helldúr enn hjartanligr, elskúligr vin. Þar fýrer er óvijst, hvert End[“j]ngen legr sie samandregen ï fýrnefndúm Ordúm, og allra helldst ï þeim Gómlú Oðins Nófnúm. Jafn-lijklegt er at ll. sie þar sierdeiles End[“j]ng; og eins ï óllúm Únderstódú Ordúm so sem: erill, hvirfill, Smirill og Snerill. Enn Smirill sýnist komet af Frónskú Orde *Semilliong. Og þó hún være þar ï saman-dregin, þá bevijsar þat ei, at Stafúrenn 106 1 RUNAREIDSLA vallde þeim samdrætte..
     Þar nærst finnst þesse Endjng ï Gómlúm Bookúm, optast skrifúd ligúr; og er þat lijkara Danskra lig, og Þÿdskra lich.
     Nú, þó þesse Endïng heite med rjettú ligr, og sje alldrei so gómúl; þä fýlger eige þar af, at óll Oðins Nófn sieú hónúm Jafn-gómul: þv[“j], sosem hanns flestú Nófn erú hónúm gefenn af ýmsum atbúrdúm; og ferda lage hanns (so sem Edda til kynner aß); so erú þaú sijdar úppkomenn, og sett á hann epter Sógúnúm
Obs. 3. Hier ad aúke, er þat tvent athúgande, hvert ordet Lógr finnest nockúrn t[“j]ma Legúr ï Nominativo, þó þat sie so ï Obliqvis Lógrinn stendúr þat ï Eddú þeirre, er Eg hefe nú ï hóndúm. og skrifúd er á Membrana, eitthvad hier úmm Ao 1360. þar sem talar úmm Gefion og Gýlfa. Hitt annat; þött Stafúrenn hefde heited Legr; þá er ó-trwlegt, at allt fölk múnde þar fýrer hafa stÿtt so mórg ord ï dagligú Maale. Helld Eg so hier med sÿnt, at eingvann vegenn gióre þetta Rwnirnar Oðne jafn-gamlar.
M. 106 2 RUNAREIDSLA
106 3 RUNAREIDSLA Maðr. Merker Manninn, og allt hvad hónúm er egin begast. Hier hefúr Stafs Mýnden (epter þvï sem súmer vilia) hittst nockúrn vegenn á vid Nafnet: þó, med þvï moote,
[bls. 107. Capitúle ANar. ]
at Madúrinn (sem er i kroß skapadúr) rjette báda Arm ana úpp, og stande footúnúm *Naaet saman.
107 nauth1 RUNAREIDSLA N[au]ð. þar med er allskonar AAngúr meint, harmúr, hrýgd og Ból.
N. 107 nauth2 RUNAREIDSLA
107 os1 RUNAREIDSLA — Ós. fýrer Ós erú meint óll Mýnne rennande Vatna, sem i Sjoo falla; þat er samqvomú stadúr þeirra og Sjövar.
O. 107 os2 RUNAREIDSLA
107 plastur1 RUNAREIDSLA Plaastúr. fýrer Plaastúr er meint hverskonar Giæd[“j]ng, Boot og læknïng Saara og allra lijkamlegra Meinsemda. Ordet Plástr er berlega dregit af Emplastrúm; enn þat af 107 greek RUNAREIDSLA . Og sÿner þat enn hversú þesse Nófn sieú Nÿ. P. 107 plastur2 RUNAREIDSLA Plástr af ordenú Emplastrúm.\
107 reith1 RUNAREIDSLA Reið er ei einasta HestaReid, so sem själft ordet hljödar; helldúr allúr sä flútnïngúr og færsla, sem med hestúm er giórd; so sem at aka ï Vagne eda *Kerrú.
R. 107 reith2 RUNAREIDSLA
107 sool1 RUNAREIDSLA Sool. Fýrer hana skilst og allt þad hanne fýlger eiginlega; so sem er Birta og *Hete, og allt þat er þetta verkar, so sem ï dýlgiúnúm mä sjaa.
S. 107 sool2 RUNAREIDSLA
107 tyr1 RUNAREIDSLA Týr: þat er AAss heite, Sonar Oðins, og múnde þv[“j] meiga gamalle sÿnast; Enn þat er, sem ónnúr þesse Nófn, at Smïdúrenn hefúr teket eitthvert Ord, sem T. var fýrste Bookstafúr ï.
T. 107 tyr2 RUNAREIDSLA
107 ur1 RUNAREIDSLA Ür: Þÿder alla vorkomú Lopts, dógg, voda og Ÿriú.
Ú. 107 ur2 RUNAREIDSLA
107 yr1 RUNAREIDSLA Yyr. þÿder allskonar Boga, og Skot þaú, sem med hónúm gïórast. At Ïrar nefnest af Ýr (*recti.. y. ni Dativo); annathvert, at þeir brüke giarnan Boga, eda at Bookstafúrenn y. sje mjóg tijdúr ï þeirra Twngú (so sem Sijra Arngrijmúr ï sijnú Sendebrefe til Worms, innfærdú ï Lit: Rún. Cap. XVII. p. 92. seger at súmer meine), sleppe Eg, sem annarr ólijkleg er hjegöma Meinjngú, er á eingvúm footúm stendúr. Eg hefe ei helldúr getad fúndet hann meire ï þvi Túngú Maale, enn ódrúm, af þeim ordúm, sem Eg hefe sied i Yrsker Túngú; Ei helldúr. Ei helldúr [sic.!] var þat i þeim Glösúm; er Eg teiknade mjer úpp epter *Capitanie nockrúm, er þar hafde heilann vetúr veret, ad mig minner; lærde Eg þó annars eitt og annat þar af, so sem Dúfþaks nafnet, Toúf=tack etc. Hitt er nær, at hir merker vestúr aatt á Eingelskú, (helldúr enn á Ïrskú) Vid Onomasticon bak vid Lexicon Calepini; so Ïr-land er ei annat enn Vestúrland; og Ir-lendsker (*contrate Ïrsker) ejge annat enn Vestúr-lendingar, þat er at skilia; i Til-lit
Y. 107 yr2 RUNAREIDSLA
[bls. 108. ANar Partr. Capitúli]
 til Enskra, er liggia frá þeim ï Aústúr aatt.
108 x1 RUNAREIDSLA. Z.
108 x2 RUNAREIDSLA. og Z. hafa eckert sierlegt Nafn. Enn þegar Menn gefa þeim Mýnd epter einhveriúm fýrerfarande Staf, þä draga þeir sitt Nafn þar af: so sem súmer gióra X so: 108 x3 RUNAREIDSLA eda 108 x4 RUNAREIDSLA og kalla þat tvij-stÿfdann Mann; Edúr so 108 x5 RUNAREIDSLA og kalla þat steýptann Mann; Edúr so: 108 x6 RUNAREIDSLA, og kalla þat Tv[“j]-steýptann Mann: þv[“j] þat er allt mýndat af Stafnúm 108 x7 RUNAREIDSLA. Med ódrú moote gióra þeir þat so: 108 x8 RUNAREIDSLA, og kalla harð-sool; þvï þat eiga at vera margar 108 x9 RUNAREIDSLAer til samans. Enn Z gióra þeir so: 108 x10 RUNAREIDSLA, og kalla þat Tvij-spenntann Boga, af Mýnd sinne; Eda Lin-sool: Annathvert ï þv[“j] skýne, at Mýnden sie lijted svipúd Stafnúm Sool 108 x11 RUNAREIDSLA; edúr þeir vilia meina, at Z sje eige so hórd ï Múnne sem S.
Þ
108 thorn RUNAREIDSLA. Þúrs. mä kalla óllúm Jótna Nófnúm og Flagda. Úmm þat Nafn er fleira talat ï fýrsta Partsens, Capitúla Sijdarsta.
Æ 108 ae1 RUNAREIDSLA.
108 ae2 RUNAREIDSLA. Æsa. fýrer þat meina þeir Sjóenn siaalfann; Enn eige skil Eg þat Nafn, nje minnest, at nockúrs stadar kallest Sjoorenn so, — nema vera eige sama og Ægir. Ei getúr þat verit fæmininúm af aas, sama og aasa, komi Nafne; Og enn sijdúr af æsúm, gót sem stwngenn erú útanverdt á Skinnúm ytst vid Bórdenn edúr falldenn.
divider

Comments are closed.